Атырау облысы, «Иманғали» орталық мешіті

Мәзір

Айтқандары айдай келген Пайғамбар

Екі әлемнің Сардары болған Пайғамбарымыздың (саллааллаһу алейһи уә сәлләм) айтқан сөздері шындық. Ол жайында Алла Тағала былай дейді:

«Ол өз ойынан сөйлемейді. Сөйлегені көкейіне салынған уахи ғана».1

 

Осыған қатысты Ор қазу кезеңінде болған оқиға:

Сахабалар қандай да бір қиыншылыққа тап болса Алла Елшісіне хабар беретін. Ор қазу кезінде сахабалар өте үлкен қатты жартасқа кезігіп, оны сындыра алмағандарын Расулуллаһқа (саллааллаһу алейһи уә сәлләм) жеткізді. Әлемдердің Сұлтаны қолына қайла алды да бисмилләны айтып, ол тасты үш рет ұрды. Оны майда құм сияқты үгітіп жіберді. Сонымен қатар әр ұрғанында мүминдерді қуанышты хабармен сүйіншіледі. Бірінші ұрғанында Шамның (Византия), екінші ұрғанда Иранның, үшінші рет ұрғанда Йеменнің кілттерінің өзіне берілгендігін, бұл мемлекеттердің сарайларын көргендігін айтты. Бұл жерлерге Аллаһтың діні жайылып, абыройы артатынын сүйіншілей отырып, келешектегі жеңістердің қуанышымен мүминдердің көңіліне үміт отын жақты. Ақиқат жақын арада жалғанды жаныштап, езетінін сүйіншілеп, болмастай болып көрінген нәрселердің, бірте-бірте іске асатын бүкіл әлемдік һидаят картасын сызды.

Ардақты Пайғамбарымыз Мәдәйндағы Кисраның ақ сарайын сипаттап бергенде Салман Фариси (радиаллаһу анһу):

« Тура айттың! Сені хақ дінмен және кітаппен жіберген Аллаһқа ант етейін, ол дәл сенің сипаттағаныңдай. Сенің Расулуллаһ екеніңе куәлік беремін!» - деді.

Аллаһ Расулі (саллааллаһу алейһи уә сәлләм):

«Ей, Салман! Аллаһ бұл жеңістерді менен кейін сендерге нәсіп етеді. Шам міндетті түрде алынады. Хираклиус мемлекетінің ең шалғай жағына қашады. Сендер бүкіл Шамға үстемдіктеріңді жүргізесіңдер. Сендерге ешкім қарсы шыға алмайды. Йемен де сөзсіз алынады. Одан кейін Кисра өлтіріледі», - деді.

Шынында Салман (радиаллаһу анһу):

« Мен бұлардың барлығының тегіс іске асқанын көрдім», - деді.

Бұл жерлер біртіндеп алынған сайын Әбу Һурайра (радиаллаһу анһу):

« Сендер үшін бұл – жеңістердің бастамасы ғана. Әбу Һурайраның бар болуы құдірет иесі болған Аллаға ант етейін! Алған қалаларыңның және қияметке дейін алатын барлық қалаларыңның кілттерін Аллаһ Тағала алдын-ала Мұхаммедке (алейһиссалату уәссәләм) беріп қойған», - дейтін еді.

Алла Расулінің осы сүйіншілері мұсылмандардың бастарына түсетін қиыншылықтарға оңай төзулері үшін үлкен рухани сүйеніш болды. Нәтижеде мүминдер табысқа жетіп, Ислам дұшпандарының жеңіліске ұшырайтынының алдын ала білдірілуі олардың сабыры мен шыдамдылығын арттырды. Шынында да Хандәкта қиыншылық, шаршап-шалдығу, аштық, қараңғылық пен суық адам төзгісіз халде өте қатты болды. Сондықтан Аллаһ Расулі  (саллааллаһу алейһи уә сәлләм):

«Аллаһым! Негізгі өмір тек ақыреттегі өмір. Ансар мен Мұхажирлерге жәрдеміңді аяма...» - деп жалбарынып, дүниедегі барлық зорлық пен қиыншылықтардың мәңгілік бақытты өмірдің алдында түк емес екенін білдіріп, асхабына ақыреттегі өмірді нұсқаған.

1 – Нәжім сүресі

Мұрат МҰСТАФАЕВ,

 

"Иманғали" орталық мешітінің наиб имамы.

Толығырақ ...

Исламдағы ата-ананың ақысы

Ислам діні мәмілеге аса мән берген. Мұсылман адам ислам шарттары негізінде өмір сүруі қажет. Яғни, исламды өмірінің әрбір бөлігінде қолдануы ләзім.

Мұндай деңгейге қол жеткізбеген жан, салих мұсылмандардың қатарына жатпайды. Екі дүние сардары Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Нашар мәміле жасаушы жәннатқа кіре алмайды» деген.

Біздің осы мәміле жасауда, жақсылық жасауға ең алғашқы орында лайықты кісілер ата-аналарымыз.

Алла Тағала  ата-анаға құрметпен, жауапкершілікпен қарау міндетін балаға жүктеген. Сондықтан да, Ұлы Жаратушы ата-анаға лайықты дәрежеде құрмет пен жақсылық жасауды Өзінен кейiнгі кезекке қойған. Бұл туралы Құран Кәрімде: «Раббың тек қана өзіне құлдық жасауды, әке-шешеңізге жақсы қарауды бұйырды. Ал егер олардың бірі немесе екеуі де қолдарыңда тұрған кезде қартайса, оларға «үһ» деп те айтпа. Сондай-ақ, оларға зекіме және оларға сыпайы сөйле. Мейіріммен оларға құшақ жайып оларға былай деп дұға жаса «Уа, Раббым! Олар мені кішкентай күнімде қалай мәпелеп өсірген болса, оларды солай мейіріміңе бөлей гөр», деп бұйырады.

Алла кешiрмейтiн күнәлардың бiрi – ата-анаға қарсы шығу. Ата-анаға қорлық көрсеткендер соңғы демi шығарда кәлимаға тiлi келмей, кәпiр боп өлiп кетуi мүмкiн. Осыған байланысты, Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.)  өмiрiнде ұшырасқан төмендегi оқиға ойға оралады.

Ақлама есiмдi сахаба болыпты. Жоқ-жiтiк жандарға үнемi қол ұшын берiп жүредi екен. Бес уақыт намазын қаза етпей оқитын болған. Бiр күнi қатты науқастанып, төсек тартып жатып қалады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) халiн сұрауға бiрер сахабасын жiбередi. Олар келгенде: «Кәлима тауһид пен калима шаһадатты айт», – дейдi. Сонда Алқаманың тiлi күрмелiп, ештеңе дей алмайды. Осы хабарды естiген Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): Алқаманың ата-анасы бар ма? – деп сұрайды.

– Иә, қарт анасы бар, – деп жауап бередi қасындағылар.

– Әй, Бiләл, маған Алқаманың анасын шақырып кел, – дейдi Алланың Елшiсi (с.ғ.с). Анасы келгенде: «Сiз Алқамаға ренжiп жүрсiз бе?» – деп сұрайды.

– Иә, мен оған қатты ренжулiмiн, – дейдi.

Сонда Пайғамбарымыз (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын):

– Түсiнiктi. Анасын өкпелеткенi үшiн тiлi кәлимаға келмей жатыр екен. Имансыз қалпы өлiп кетпесiн. Отын жинап әкелiңдер. Алқаманы отқа жағамын, – дептi. Сонда байғұс анасы:

– О, Алланың Елшiсi! Сен ұлымды көз алдымда қалай отқа тастамақсың? Менiң жүрегiм бұған қалай шыдайды? – дейдi.

– О, Алқаманың анасы, Алла Тағаланың азабы, оның ақыреттегi жалындаған оты бұл дүниедегi оттан әлдеқайда күштi. О дүниеде балаңыздың жанғанын қаламасаңыз, разылығыңызды берiңiз. Разылығыңыз болмаса, балаңыздың оқыған намазы, берген садақасы тозақ отынан құтқара алмайды, – дегенде, дереу анасы қолын жайып:

– Иә, Алла,  Өзiң және қасымдағылар куә болсын! Ұлым Алқамаға разымын, ақыретте одан ақымды сұрамаймын, – дептi. Осы оқиғадан кейiн Алқамаға барғандар оның тiлiнiң кәлимаға келiп, сөйлеп жатқанын көредi. Сол кезде әлгi сахабалар қуанып:

– Аллам, соңғы демiмiз бiтер кезде бiздiң де тiлiмiздi кәлимаға келтiрудi нәсiп ет, – деп жамырай дұға жасапты.

Нұрбек ИБАЙДУЛЛАЕВ,

Жылыой мұсылмандар мешітінің наиб имамы.

Толығырақ ...

Уәдеде тұру – иманнан

 

Уәде - халқымыздағы сенімнің ең жоғарғы көрінісі. Ант ішу – жаудан өш алу, ел аралық уәде, келісім, адалдықтан айнымау сияқты маңызды жағдайларда ғана айтылады. «Уа айтылған ант, серттескен, уәде, алысқан қолқайда?!» деп айтылғанда еш адам анттан аттап кете алмаған. Ел ішінде ант бұзған адамды «ант ұрған» деп жек көреді. Ант – адалдық сөзі. Бірақ «адал болсаң да ант ішпе» деп уәдеде тұрудың айрықша маңызын есте ұстаған.

Бұрыннан Құран ілімімен сусындаған даналарымыз қасиетті кітаптағы аяттардың мағынасына жете назар аударып отырған. Мысалы, Ислам дінінде де уәде туралы тағылымды, ғибратты сөздер жиі кездеседі. Тіпті уәдеге берік болу адамның иманымен өлшенетіні туралы қасиетті Құранның аяттарында да айшықтап жазылған.

Алла Тағала Құран Кәрімнің Рағыд сүресі, 20-аятында : «Олар, Аллаға берген уәдесін орындағандар және берген сөздерінен айнымағандар» деп, уәде беріп, сөздерінде тұрғандарды мадақтайды. Уәдеге берік болғандар нағыз мүміндер екендігін меңзейді. Ал сертінде тұрмаған адам көне әңгімелерде екіжүзді, мұнафиқ ретінде сипатталады.

Бабаларымыз «Ер жігіттің екі сөйлегені өлгені, емен ағаштың иілгені сынғаны» деп уәдеге берік болу нағыз ер азаматқа лайық іс деп санаған. Осындай аталы сөздер арқылы ұрпақ тәрбиесін қолға алып отырған. Қашаннан да сөзге тоқтаған аталарымыз уәде туралы айтылған сөздерді бойтұмарындай сақтаған. Адам аузынан шыққан сөзге өзі жауапты екендігінің көрінісін қазақ атамыз «Айтылған сөз атылған оқпен тең» деген мақал арқылы қадап айтып кеткен.

Сертте тұрмаушылық қазіргі қоғамда да жиі байқалатын құбылыстардың бірі. Бір-бірін алдап тақырға отырғызып кету өкінішке орай қазіргі кезде үйреншікті әдетке айналғандай. Мұндай адамдар түбі жақсылық көрмейтіні туралы Құран, хадисте анық айтылып қойылған.

Хадис шәріптердің бірінде Алла Расулы (Оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Кімде төрт  түрлі  қасиет болатын болса, ол кісі екі жүзді, мұнафықтан, олар: аманатқа қиянатшы; сөйлеген сөзінде өтірік айтушы; уәдеге берік емес; куәліктен жалтарушы» деген. Міне жоғарыда айтылған мысалдардан байқағанымыздай, уәдеге адалдық – нағыз иманды жанның әрекеті болмақ. Уәдені орындау қоғам арасында тыныштық болуына, адамдардың бейбіт өмір сүруіне ықпал етіп тұратыны ақиқат. Берген уәдемізді орындау Алла алдында да, адам алдында да маңызды міндет.

Елдос ОТАШБАЕВ,  Доссор мұсылмандар мешітінің имамы.                                   

Толығырақ ...

Азанның ерекшелігі

Асыл да ардақты ислам дініміздің нышандарының бірі - ол азан. Азан басқа діндердің ешқайсысында кездеспейтін ерекше мұғжиза.

Ерте заманнан ислам дінімен қуаттанған халқымыз да азаннның қасиетін ұғына білген. Ата салтымызда да азанмен байланысты салт-жоралғылар кездеседі. Мәселен, бала туылғаннан кейін азан шақырып атын қою дәстүрі бүгінге дейін ескірмей келе жатыр. Азанның шығу тарихы да ерекше баяндалады.

Құрметті сахабалар мен ардақты пайғамбарымыздан қалған ұлы мұра азанның тарихында мынадай оқиға бар. Алғашқы ислам діні жайыла бастағанда тілін кәлимаға келтіріп мұсылман болғандардың саны көбейген еді. Осы тұста жамағатты намазға шақыру жайында Пайғамбарымыз сахабалармен кеңесе бастайды. Әркім әр түрлі ұсыныстар айтып жатырған еді. Кейбір сахабалар христиандар сияқты қоңырау шалуды ұсынса, енді біреулер еврейлер тәрізді сырнай тартуды алға тартты. Тіпті, отқа табынатын мәжусилер сияқты, намаз уақыты кіргенде от жағуды еске алғандар да болды.

Бірақ, Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) бұлардың ешқайсысын қабылдамады.

Сол кезде Омар (Алла оған разы болсын) сөз алып:
– Пайғамбарым, халықты намазға шақыру үшін неге бір адам тағайындамасқа? – деген ұсынысты алға тартты. Осыны орынды көрген Пайғамбарымыз (оған Алланың игілі мен сәлемі болсын) Хазреті Біләлге бұрылып:

– Тұр, Біләл, намазға шақырып, халыққа жар сал! – деп әмір етті. Мұны естіген Біләл біраз уақытқа дейін Мәдинә көшелерін аралап: «Әс-салаһ, әс-салаһ (Намазға асығыңдар, намазға асығыңдар)» деп жар салып жүрді. Бірақ, бұл да жеткіліксіз еді. Осыдан көп ұзамай, Абдуллаһ бин Зәйдатты сахаба бір түс көреді. Түсінде оған азанның дәл қазіргі түрі үйретіліп жатыр екен. Абдуллаһ (Алла оған разы болсын) таң атар-атпастан қуанышы қойнына сыймай, көрген түсін келіп Пайғамбарымызға (с.ғ.с) айтып береді. Пайғамбарымыз (с.ғ.с) тыңдап болып, азанды сол қалпында айтуды лайық көреді де, Абдуллаһқа (Алла оған разы болсын) көрген түсін халыққа айтып, азан сөздерін Хазіреті Біләлға үйретуді бұйырады.

Осыдан кейін, Біләл (Алла оған разы болсын) өзінің зор даусымен азан айтып, Мәдинәні жаңғырта бастайды. Мәдинәні жаңғырықтқан азанды естіген Хазіреті Омар сол арада пайғамбарымыздың қасына келіп мән-жайды білген соң былай дейді:

– Пайғамбарым, сені хақ дініңмен елші қылып жіберген Аллаға ант етейін, Абдуллаһтың көрген түсін мен де көрдім. Пайғамбарымыз екі кісінің бірдей түсті көргеніне Аллаға шүкір етті. Сол түні 7 сахабаның дәл сондай түс көргендігі деп айтылады. Сөйтіп, азанның дәл сол қалпында айтылуы керектігіне еш күмән қалмайды. Исламның соншалық табиғи, таза дін екендігін осы азаннан да білуге болады. Жансыз, мағынасыз, сезімсіз бір қоңырау шалу немесе сырнай тарту, от жағу сияқтылардың ешқайсысы азанмен теңестіріле алмасы анық.

Осылайша, азанның пайда болуы ислам дінінің тұғыры биік дін екендігін тағы бір дәлелдеп тастаған еді. Содан бері азанның жағымды әрі, қоңыр үні жер дүниені жаңғыртып Алланың ұлықтығын айғақтап келеді.

Самат КҮБІРБАЕВ,

Доссор мұсылмандар мешітінің азаншысы.                            

Толығырақ ...