Атырау облысы, «Иманғали» орталық мешіті

Мәзір


«Қарызы бола тұра берілген садақа қабыл болмайды» деген рас па?

Скачать шаблоны для cms Joomla 3 бесплатно.
Зелёные шаблоны джумла.
«Қарызы бола тұра берілген садақа қабыл болмайды» деген рас па?

Әссәләмуғалейкум! Сахих Бұхариде «Қарызы бола тұра берілген садақа қабыл болмайды» деген хадис бар екен. Осы хадис дұрыс па?

Уағалейкумуссәләм уә рахматуллаһи уә бәракәтуһ!

Пайғамбарымыз (с.а.у.) сахаба Әбу Һурайрадан жеткен бір хадисінде былай деген:   

«Садақаның ең жақсысы – қажеттіліктен артылғанынан берілгені. Және ең әуелі қолыңа қарап отырғандардан баста (яғни, бірінші отбасыңа бер)»[1].  

Ал, Сіз айтып отырған сөз хадис емес. Ол - Имам Бұхаридің (р.а.) сөзі. Белгілі хадисші ғұлама Имам Бұхари (р.а.) өзінің хадистер жинағында жоғарыда айтылған хадисті келтіре отырып, оған кіріспе ретінде былай деп өтеді:

«Кімде-кім өзі немесе отбасысы мұқтаж бола тұра яки мойнында қарызы бола тұра садақа берсе, (мынаны білсін:) Қарыздың өтелу хақысы  – садақа беруден, құл азат етуден және сыйлық силаудан бұрын келеді. (Мұндайда) берген садақасы қабыл болмайды».  

Өйткені, алған қарызын қайтару – уәжіп. Ал, садақаның үкімі – мұстахаб. Әлдекім қарызын қайтарудың орнына садақа беріп, соның салдарынан қарызын қайтара алмай қалса, онысы біреудің дүниесін шашқанмен тең болмақ[2]. Ғұлама Ибн Баттал бұған қатысты: «Ғұламалар бір ауыздан мынадай тоқтамға келген: «борышкердің өз мойнындағы қарызын бермей, оның орнына дүниесін садақа етуі дұрыс емес» дейді[3].  

Қорытындылай келе, Исламда қарыз беру қаншалықты сауап болса, алған қарызын созбай қайтару да соншалықты маңызды. Пайғамбарымыз (с.а.у.) өзінің бір хадисінде: «Жағдайы бола тұра алған қарызын созып жүре беруі – зұлымдық» дейді[4]. Басқа бір хадис шәрифте: «Шейіттің барлық күнәсі кешіріледі, тек қарызы ғана кешірілмейді» делінген[5]. Сондықтан да, мойнында берешегі бар мұсылман әуелі қарызынан құтылудың қамын ойлағаны дұрыс. Қарызынан құтыла алмай жатып, қайыр-садақа жасауы жарамайды.

Әйтсе де, берген садақасы қарызын өтеуге кедергі келтірмесе, немесе қарызын өтейтін уақытта борышынан құтыла алатынына сенімді болса, қажеттілігінен тыс дүниесінен шама-шарқынша садақа беруіне рұқсат. Ең дұрысы - Аллаға мәлім! 


[1] Сахих Бұхари: Китабуз зәкәт - №1676 хадис.
[2] Бәдруддин әл-Айни: Умдатуль Қари - №19 баб.
[3] Имам әл-Асқалани: Бәтхуль Бәри - №1360 хадис түсіндірмесі.
[4] Әл-Мүстәдрак: Китәбул Буюъ – (900)2259.
[5] Сахих Мүслім - №1886 хадис.

Абдусамат Қасым,
ислам.кз
Жоғарыға